جلوگیری از سرمازدگی درخت انار با شید نت و روش‌های محافظت از باغ
سرمازدگی درخت انار یکی از چالش‌های مهم کشاورزان و باغداران در فصل پاییز و زمستان است. کاهش ناگهانی دما، تغییرات شدید دما در روز و شب و سرما باعث آسیب به میوه، شاخه و بافت تنه‌ی درخت می‌شود که به آن سرمازدگی میگویند. یکی از روش‌های جلوگیری از این خسارت‌ها استفاده از شید نت (توری سایبان) است.
روش اول: کود اسید آمینه برای جلوگیری از سرمازدگی انار
در سال ۲۰۲۱ پژوهش دانشگاهی با عنوان Seasonal Metabolic Investigation in Pomegranate، روی ۱۵ ژنوتیپ انار در ایران انجام شد. پژوهشگران ترکیبات موجود در شاخه‌ها و جوانه‌ها را طی فصل‌های مختلف بررسی کردند و متوجه شدند در ژنوتیپ‌های مقاوم‌تر، تجمع برخی اسیدهای آمینه بیشتر است که ترکیبات آن با سازگاری متابولیکی انار در برابر یخبندان ارتباط داشتند.
اما نکته بسیار مهم: پژوهشگران به درختان کود اسید آمینه ندادند. آنها اسیدهای آمینه‌ای را اندازه‌گیری کردند که به‌طور طبیعی در بافت درخت وجود داشتند. این تحقیق ثابت می‌کند که اسیدهای آمینه در سازگاری سرمایی انار نقش دارند، ولی ثابت نمی‌کند محلول‌پاشی کود اسید آمینه قبل از یخبندان، خسارت سرمازدگی باغ انار را کاهش می‌دهد.
روش دوم: محلول‌پاشی اسید سالیسیلیک برای کاهش آسیب سرمایی انار
در سال 2025 پژوهشی در مجله هورت‌ساینس در امریکا منتشر شد که آزمایش مستقیم روی نهال انار انجام شده بود. در این آزمایش ، اثر اسید سالیسیلیک بر مقاومت سرمایی نهال انار بررسی شد. پژوهشگران از غلظت ۱ میلی‌مولار اسید سالیسیلیک برای نهال‌هایی که در سرمای شدید قرار داشتند، استفاده کردند. نتایج نشان داد محلول اسید سالیسیلیک برخی از آسیب‌های ناشی از سرما روی انار را کاهش داد. مانند:
- کاهش اختلال در غشای سلولی
- بهبود بعضی شاخص‌های فیزیولوژیک مرتبط با تنش سرما
- کاهش آسیب ساختاری در بافت‌های نهال
در نتیجه مشخص شد اسید سالیسیلیک برای تحمل سرما در نهال انار موثر است.
روش سوم: مدیریت آبیاری انار پیش از فصل سرما
آزمایش میدانی روی درختان بالغ انار در هلند انجام شد. در سال ۲۰۱۹ در مجله ساینتیا هورتیکولتوره مقاله‌ای درباره مقاومت سرمایی دو نوع انار ایرانی بررسی شد. این آزمایش روی درختان هشت ساله انار در استان یزد انجام شد که سه سطح آبیاری شامل 50، 75 و ۱۰۰ درصد نیاز آبی درخت مقایسه شدند. نتایج آزمایش نشان دادند در برخی اندازه‌گیری‌ها، درختانی که کم آبی زیادی داشتند، مقاومت کمتری در برابر سرما داشتند.
مثلا یکی از آنها، آستانه دمایی آسیب ۵۰ درصدی در آبان‌ماه، در سال اول آزمایش:
- عکس العمل درخت با آبیاری کامل: در دمای منفی ۱۶٫۲۶ درجه سانتی‌گراد شاخه‌های درخت به 50 درصد آسیب بافتی رسیدند.
- عکس العمل درخت با کم آبی شدید: در دمای منفی ۱۲٫۶۳ درجه سانتی‌گراد شاخه‌های درخت به 50 درصد آسیب بافتی رسیدند. به عبارتی اگر دمای هوا به منفی 16 می‌رسید، آسیب بیشتری به بافت شاخه‌های انار وارد می‌شد.
نتیجه کاربردی این آزمایش نشان داد که آبیاری متعادل درخت در فصل رشد، سیراب کردن درخت و جلوگیری از تنش شدید خشکی، یکی از اقدامات پیشگیرانه‌ای است که اثر آن بر مقاومت سرمایی انار تاثیر بالایی دارد.
روش چهارم: شید نت در کاهش خسارت سرمازدگی باغ انار
کاربرد اصلی توری سایبان، پوشش و محافظت از درخت و محصولات در برابر تابش نور شدید آفتاب است؛ اما تحقیقات جدید نشان داده است که برخی شیدنت‌ها در فصل سرد می‌توانند از خسارت یخبندان و سرمازدگی در بعضی درختان و میوه موثر باشند. برای مثال، پژوهشی در سال ۲۰۲۶ در مجله علمی Agronomy منتشرشده است که نشان داد استفاده از شید نت در فصل زمستان در باغ آووکادو، از آسیب‌های ناشی از سرما روی جوانه‌های گل کاهش داشت.
مزایای استفاده از شید نت در باغ‌های انار
کاهش تنش تابش آفتاب بعد از سرما و یخبندان
در شب‌های سرد سال آسیب‌هایی به بافت درخت و محصولات وارد می‌شود یا به عبارتی سرمازده می‌شوند. تابش شدید نور آفتاب بعد از شب‌های سرد، تنش زیادی به بافت‌های آسیب دیده وارد می‌کند. توری شید نت یا همان توری کشاورزی با کنترل تابش نور خورشید در طول روز، به کاهش این آسیب‌ها کمک می‌کند.
جلوگیری از آسیب تغییرات دمایی و تابش خورشید
توری سایبان با مسدود کردن بخشی از تابش مستقیم خورشید، شرایط نوری و حرارتی اطراف درخت را تغییر می‌دهد. این ویژگی از بخشی از تنش‌های محیطی وارد شده به درخت و محصولات جلوگیری می‌کند.
محافظت از درختان و محصولات در برابر عوامل محیطی
با توجه به جنس و تراکم بافت، توری کشاورزی می‌تواند شدت تابش و آسیب‌های باد را کاهش دهد. البته توری سایبان مانع نفوذ تمام هوای سرد و یخبندان به درخت و محصولات نمی‌شود.
قابلیت استفاده در فصل‌های مختلف
یکی از مزایای شید نت، استفاده از آنها برای سایه‌اندازی در فصول گرم و سرد سال است. به این منظور باید تراکم بافت و جنس مناسبی از توری را تهیه کنید.
نحوه استفاده از پوشش محافظ روی درختان انار
برای نصب پوشش‌های محافظ در باغ انار بهتر است نکات زیر رعایت شود:
- از سازه مناسب و مقاوم برای نگهداری توری روی درخت استفاده کنید تا بعد از یخبندان، توری موجب ایجاد فشار روی شاخه‌ها نشود.
- ارتفاع سازه و پوشش با اندازه تاج درخت و فاصله ردیف‌ها تناسب داشته باشد.
- سازه و اتصالات را در برابر باد و بارندگی مقاوم کنید.
- در شرایط یخبندان شدید، تنها به توری سایبان اکتفا نکنید.
بدون دیدگاه